Spitali Nëntokësor dhe Strehimoreja e Bombave në Berat

Një sistem tunelesh mjaft i gjerë në qytetin e Beratit. Sipas disa burimeve, objekti ishte menduar të shërbente si spital nëntokësor.

Ai përbëhet nga tre galeri miniere paralele që depërtojnë më shumë se njëqind metra brenda malit, të lidhura me korridore tërthore ku ndodhen dhjetëra dhoma të ndara me ndarëse — me shumë gjasë dhoma spitali. Ka dy rezervuarë uji dhe disa degëzime anësore të mbyllura. Nga galeria e majtë niset një koridor i ngushtë me pjerrësi të butë (ndoshta dalje emergjente e papërfunduar) që çon diku lart, por mbaron në rrugë pa krye. Galeritë janë të larta dhe të gjera — një kamion mund të hyjë lehtë nëpër portalin e majtë. Pas portalit të mesëm kanë mbijetuar tre dyer kundër shpërthimit prej betoni të hollë me dhoma ndërmjetëse, të vendosura njëra pas tjetrës. Portali i djathtë ka porta rrëshqitëse dhe platformë për ngarkim/shkarkim. Nuk ka dyer të jashtme mbrojtëse apo sisteme jetësore. Shkëmbi mbi tunele arrin 160–170 metra lartësi dhe i mbron ato me masën e tij.

Nga informacionet e gjetura, konfigurimi dhe qëllimi i objektit ndryshuan disa herë, prandaj ndërtimi zgjati shumë — duke nisur nga vitet '60 — dhe as në fund të viteve '80 nuk ishte përfunduar. Versioni i spitalit nëntokësor është vetëm një nga shumë teori. Projekti përfundimtar mund të kombinonte spitalin, depot nëntokësore, prodhimin dhe një strehimore të madhe urbane.

Aktualisht objekti përdoret nga bashkia për magazinimin e dekorimeve festive të rrugëve — pemë Krishtlindjesh, instalacione me drerë dhe sajë, harqe të ndezura të çmontushme, zemra Shën Valentini, stenda panaireje dhe të ngjashme. Pas portalit të mesëm gjenden arkivole.

Objekti nuk ruhet ndjeshëm dhe del në një nga rrugët më të ngarkuara të qytetit. Galeria e djathtë është gjithmonë e mbyllur; dikush rregullisht i hap një vrimë portave prej druri të asaj të mesme. Në të majtën mund të hyhet gjithmonë lirshëm — mjafton të zvarritem nën portat e ndryshkura dhe të kapërcesh ato pasardhëse. Falë hyrjes së lirë, brenda ka mjaft mbeturina dhe bie erë si tualete publike.