Fabrika Nëntokësore Mekanike e Fishekëve

Fabrika nëntokësore e fishekëve — një kompleks i madh nëntokësor i ndërtuar për prodhimin e fishekëve, i ngritur në malet e Shqipërisë gjatë sundimit të Enver Hoxhës me ndihmën e specialistëve kinezë.

Pjesa nëntokësore e objektit përbëhet nga një rrjet galerishë miniere paralele me harqe, me gjatësi rreth 500 metra dhe lartësi deri në 10 metra, të lidhura me njëra-tjetrën me tunele tërthore. Brenda ndodheshin linjat e montimit dhe paketimit të fishekëve, depot e lëndëve shpërthyese, linjat e ambalazhimit, punëtoritë mekanike, laboratorët, ambientet administrative, sistemet e jetëmbështetjes dhe centrali termik nëntokësor vetjak. Sipërfaqja totale e kompleksit shtrihet në disa hektarë.

Në vitin 1990, në fabrikë punonin rreth 3 200 persona. Këtu prodhoheshin fishekë për armë të lehta në kalibra 9×18, 9×19, 7,62×39, 7,62×54R dhe 12,7×99 mm. Në fillim të viteve 1990 një pjesë e prodhimit eksportohej, por në mesin e dekadës prodhimi gradualisht pushoi. Më vonë, një pjesë e personelit u përfshi në programe ndërkombëtare për asgjësimin e municioneve të vjetruara.

Objekti është sot praktikisht i braktisur, por territori mbetet i ruajtur. Tek portalet, në kabinat e rojes qëndron një ushtar me armë, brenda tuneleve janë dokumentuar arrestime turistësh, ndërsa në rrethinat e fabrikës policia patrullo çdo orë gjatë natës.