Vende të braktisura në Vlorë

Tunele ushtarake magazinimi në shpatin e një kodre me dyert e betonit kundër shpërthimit ende në këmbë — të rrethuar nga ullishta paqësore me akses të lirë.

Një ish-pozicion i mbrojtjes ajrore në një kodër brenda një rezervati natyror — platformat betonike të armëve, dhomat gjysëm-nëntokësore dhe tunelet e hapura nga elementë betoni të parafabrikuar.

Disa tunele magazinimi të epokës komuniste të gdhendura në shpatin e një kodre pranë një ish-fabrike çimentoje — njëri në formë patkoi dhe i mbushur me ujë deri në bel, tjetri i papërfunduar me depozita minerale. Hyrja e lirë.

Një fabrikë tullash nga epoka komuniste në Vlorë, tullat e së cilës përbëjnë bazën e pothuajse çdo pallati pesëkatësh në qytet — me moçale sezonale, e rrethuar me rrjetë dhe e zënë nga delet.

Një ish-rezidencë qeveritare në Rivierën Shqiptare, e ngrirë në kohë — me mobilje origjinale, qilima dhe verandë me pamje në çati.

Një fshat mjaft i madh që po shuhet ngadalë në një kodër të lartë bregdetare në jug të Shqipërisë me shekuj histori — rreth 80% e shtëpive të vjetra janë braktisur, disa në gërmadha, të tjera si të ishin braktisur sapo tani.

Gjashtë strehime topash prej betoni monolit mbi shkëmbinjtë e një gadishulli pranë Vlorës — katër shohin drejt detit të hapur, dy mbulojnë gjirin; në mure ruhen parullat dhe tabelat e artilerëve.

Një fabrikë e vogël moderne qeramike që dikur prodhonte tulla fasadore me ngjyra — mbyllur për shkak të një mosmarrëveshje pronësore dhe menjëherë i zhveshur i gjithë instalimi elektrik nga vizitorë më ndërmarrës.

Një godinë tre katëshe e ish-konviktit të shkollës tregtare, e ngulitur në shpatin e kodrës, me sallë mbledhjesh, dhoma banimi dhe ballkone me pamje — e braktisur gjatë rinovimit.

Një pozicion tipik i mbrojtjes ajrore shqiptare me një veçori atipike — një shkallë nëntokësore jashtëzakonisht e gjatë dhe poterna betoni pjesërisht mbi tokë, i braktisur aq shumë kohë më parë sa pemët janë rritur sa trashësia e një trupi njeriu.

Një pozicion i madh i mbrojtjes ajrore i shtrirë mbi dy kodra brenda një rezervati natyror — platforma betoni për armët, dhomë komunikimi dhe një bunker në rrëzë të kodrës i lidhur me shkallë të lakuar.

Fabrikë moderne tullash e ndërtuar rreth 2007, e cila nuk nisi kurrë punën — ndoshta për shkak të krizës së 2008-ës. Nën një çati 100-metërshe: pajisje italiane, dhoma të mëdha tharjeje dhe një furrë tuneli, të gjitha të ruajtura.

Një tip i rrallë pozicioni artilerie — pozicione artilerie prej betoni monolitik me kapuça të shkallëzuara, të lidhura me tunele që kalojnë nëpër kodër dhe të mbuluara në mënyrë mbresëlënëse nga agave dhe kaktuse.

Nën kodrën e kurorëzuar nga kalaja dhe fari fshihet një rrjet i gjerë tunelesh dhe bunkerësh me telemetër dhe katër pozicione zjarri, që shikojnë drejt ishullit grek të Korfuzit.

Varrezë makinash të sekuestruara nga policia në Vlorë.

Një bunker i madh shtabi i gdhendur në shkëmbinjtë e kodrës urbane — tre hyrje, labirint koridoresh dhe një dhomë dizel që sot ekziston vetëm si bazament betoni.

Një pozicion tipik i artilerisë bregdetare në Rivierën Shqiptare — katër bunkerë të hapur të ndërtuar nga elementë betoni të parafabrikuar, projektuar për të strehuar topa të rëndë.

Një fshat i vogël i shpërndarë nëpër kodrat pranë Vlorës — rreth dhjetë shtëpi në gjendje të ndryshme rrënimi, disa gjysmë të shembura, të tjera pothuajse ende të banueshme.

Një depo e vogël karburanti që dikur shërbente një bazë ushtarake pranë — me një cisternë sipërfaqësore, tuba transferimi dhe një tunel të gdhendur në shkëmb pas një dere kundër shpërthimit.

Një tunel magazinimi bregdetar me skelë për varka — dera masive prej betoni është ruajtur, dhe pamja nga jashtë është mahnitëse.

Një pozicion tipik artilerie bregdetare me katër bunkerë prej elementësh betoni të parafabrikuar dhe një telemetër pak metra më lart — muret e të cilit ruajnë ende udhëzimet për artileristët.

Një fabrikë tekstili masive me pesë katë në bulevardin kryesor të qytetit — me tavolina prerëse, thasë me pëlhurë, manekena, etiketa të markave të falsifikuara dhe citate socialiste të Enver Hoxhës ende në mure.

Një bateri e braktisur artilerie bregdetare me katër pozicione artilerie, një kullë telemetri dhe pamje mahnitëse nga deti — tani e rrethuar nga ndërtimi i fshatrave turistike.

Një kompleks nëntokësor pranë bazës detare të Pashaliman, që dikur strehonte një depo municionesh, një punishte mekanike dhe një central dizel me tre gjeneratorë. Sot gjithçka është zhveshur — por sloganet komuniste mbi muret e punishtes kanë mbijetuar.