Opuszczone miejsca

Skromna ślepa sztolnia o długości około 500 metrów w chromonośnym rejonie Bulqizë — bez szyn, bez obudowy, bez niczego do odkrycia. Wejście zamknięte jest bramą.

Wypatroszony trzypiętrowy dawny dom wypoczynkowy w stylu socjalistycznego modernizmu — bez dachu, ogołocony do gołej cegły, na wzniesieniu z efektownymi widokami na przyrodę i ośnieżone szczyty.

Sześć betonowych przybrzeżnych stanowisk ogniowych wykutych w nadmorskim klifie, wzajemnie połączonych szerokimi tunelami i powiązanych z posterunkiem dalmierza około dwudziestu metrów wyżej — rozległy i niemal niestrzeżony kompleks wojskowy.

Zalany kilometrowy tunel kolejowy na niedokończonym odcinku trasy, która miała połączyć serce górnicze Albanii. Miejscowi używają go dziś jako rezerwuaru wody.

Dość duża wymierająca wioska na wysokim nadmorskim wzgórzu w południowej Albanii z historią sięgającą wielu stuleci — około 80% starych domów stoi opuszczonych, niektóre w ruinie, inne jakby mieszkańcy wyszli przed chwilą.

Opuszczona nadmorska bateria artyleryjska z czterema stanowiskami ogniowymi, wieżą dalmierza i zapierającymi dech widokami na morze — dziś otoczona budowami ośrodków wypoczynkowych.

Cementownia z epoki komunizmu wybudowana z chińską pomocą — piec i hale produkcyjne milczą od 2010 roku, a do fabryki prowadziła niegdyś opuszczona kolejka linowa łącząca ją z kamieniołomem i hutą.

Typowa albańska betonowa wieża ciśnień, która w ciągu kilku dekad znalazła się w morzu — robi wrażenie zarówno z brzegu, jak i z wody, a na lądzie towarzyszy jej ruina opuszczonej kawiarni.

Hotel z restauracją na wzgórzu w odległej wiosce, zamknięty od 2021 roku po ograniczeniach covidowych — z wciąż w pełni umeblowaną salą bankietową i panoramicznym widokiem na okolicę.

Baza wojskowa na wzgórzu, gdzie niegdyś stacjonowały stanowiska startowe rakiet HQ-2 — chińskiego odpowiednika S-75: sześć stołów startowych, podziemne garaże, kryte galerie i bunkry dowodzenia.

Typowa pozycja artyleryjska z kilkoma chronionymi stanowiskami ogniowymi zbudowanymi z elementów prefabrykowanych, otoczona gajami oliwnymi — w bardzo dobrym stanie.

Dawne centrum radiowe i stacja radarowa na południe od Tirany: dwa miniaturowe bunkry łączności na oddzielnych szczytach górskich oraz duży, niedokończony bunkier tunelowy z portalami skierowanymi ku drodze Tirana–Elbasan.

Cztery monolityczne betonowe bunkry artylerii przybrzeżnej połączone tunelem na tyle szerokim, że mógłby przejechać nim ciężarówka, ze ścianami pokrytymi wojskowymi ilustracjami szkoleniowymi.

Wzgórze usiane bunkrami-grzybami różnych kształtów i rozmiarów, poprzetykane okopami — w pobliżu stoją półkuliste schrony artylerii i łukowe obiekty magazynowe.

Dawna rezydencja dyktatora Envera Hodży, przekształcona w publiczną galerię i przestrzeń eventową. Pod willą kryje się bunkier zalany niemal pod sam sufit.

Mała nowoczesna fabryka ceramiki, która niegdyś produkowała kolorowe cegły elewacyjne — zamknięta z powodu sporu majątkowego i szybko pozbawiona całej instalacji elektrycznej przez bardziej przedsiębiorczych odwiedzających.

Najlepsza albańska kolekcja militarna na wolnym powietrzu, przeniesiona na obrzeża Tirany w 2023 roku. Czołgi, samoloty, artyleria i wieki historii wojskowej — wszystko za darmo.

Cztery monolityczne betonowe bunkry artyleryjskie stoją samotnie na wzgórzu niedaleko Szkodry — ogołocone przez zbieraczy złomu, lecz wciąż dominują nad doliną poniżej.

Bar taneczny na plaży w Durrës, który przestał działać po trzęsieniu ziemi w 2019 roku, gdy runął prowadzący do niego mostek — dziś zamieszkały przez gołębie i śmiałków skaczących do wody.

Cztery schrony artyleryjskie i bunkier dowodzenia na zboczu góry, połączone siecią tuneli — ze ścianami wciąż pokrytymi wojskowymi plakatami, instrukcjami i schematami sprzętu.

Dwa chińskie radary z czasów zimnej wojny — kopie radzieckich P-35 i PRV-12 — stoją w zadziwiająco dobrym stanie na dominującym wzgórzu, obok betonowych hangarów pełnych zapomnianego sprzętu wojskowego.

Piętnaście chronionych tunelowych magazynów amunicji, część połączona w grupy korytarzami łącznikowymi, a dwanaście południowych wyposażonych w oryginalne drzwi przeciwwybuchowe — w tunelach północnych pozostała niewywieziona amunicja niewybuchowa.

Stara towarowa kolejka linowa o długości około 8 km łącząca kamieniołom ze strefą przemysłową, ze stacją pośrednią — niemal wszystkie wagony zostały zdjęte i zebrane na stacji górnej, która jest najciekawszym miejscem, choć jest strzeżona.

Bunkier na szczycie wzgórza z pionowym szybem i schronem bojowym wieńczącym jego dach — prawdopodobnie pełnił funkcję stanowiska dowodzenia umocnionego rejonu.